春秋中文社区's Archiver

石路千寻 发表于 2010-09-09 10:06

高山流水有知音——陈半丁与齐白石二三事

[p=30, 2, center][b][size=3][color=#ff0000]高山流水有知音——陈半丁与齐白石二三事[/color][/size][/b][/p][size=3][hr][/size][table=98%]a'PDy1EVb&@(a m
[tr][td=1,1,702][align=center][size=3]作者:徐改[/size][/align]ni w,rpQ jQ)b
[align=center][p=30, 2, center][img=500,0]http://img1.artron.net/news/pic/A2005071502075180037.jpg[/img][/p]
'M z{&tnM(p v [/align]B0Td'n,x L

V^eoY+pc
W+Q%W@I D&h r2Q8Pn   图一:[url=http://chenbanding.artron.net/][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/url] [url=http://qibaishi.artron.net/][color=#3d5a83]齐白石[/color][/url] 萧合作 瓜石图 27×41cm 纸本设色5|8g:y(K/Nbe
[p=30, 2, center][img=500,327]http://img1.artron.net/news/pic/A2005071403072082000.jpg[/img][/p]7uTcTD|I

b-Blvl'X D:\
qp?L4I b'MW?J
rq(|KYH*oU5h
t]6zz%[   [size=3]“天高云远水流长,流去春风与秋光。酒罢送别故人影,留却人间思断肠。”这是[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]在《天高云远图》上的题诗。并自注云:“余送半丁兄南行长沙,归来有感,作此短句,以抒情思。戊寅白石又记。”此图画于1938年。简短的诗句道出了[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]与[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]如高山流水般的情谊。这情谊还要从1917年说起。S bJ M)c)j#Rp6~

n3}4T k P \)~j   1917年5月,55岁的[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]为避家乡的兵匪之乱,只身到北京,想以卖画、治印为生。无奈当时[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]的画作“冷逸如雪个,游燕不值钱。”心中不免落寞。但值得庆幸的是,就在这一年,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]结识了对他艺术道路产生重大影响的[/size][url=http://chenshizeng.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈师曾[/color][/size][/url][size=3]和当时在北京的一些著名画家。这其中便包括[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]。 ^&@:@B"HXd2b

H~v AO5zca   [/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]在1922年的《壬戌杂记》中曾记述了他与[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]相识的经过:“[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3],山阴人,前四、五年相识人也。……半丁居燕京八年,缶老、师曾外,知者无多人,盖画极高耳。余知其名,闻于师曾。一日于书画助赈会得观其画,稍顷,见其人,则如旧识。是夜,余往谈,甚洽。出康对山山水与观,自言‘阅前朝巨家之山水,以恒河沙数之笔墨,仅得匠家刻板而已。后之好事者,论王石谷笔下有金刚杵,殊可笑倒吾侪,此卷不同若辈,故购藏之,老萍可为题记否?’余以为半丁知言,遂书于卷末。”①从这段记述可知,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]是从[/size][url=http://chenshizeng.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈师曾[/color][/size][/url][size=3]那里得知[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]的,初次谋面,便如旧相识一般,十分投缘。当天晚上[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]登门拜访,看画、论艺、题画,更如逢知己,相谈甚欢,大有相见恨晚之慨。自此成为莫逆。当时,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]55岁,[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]42岁。[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]来自乡村,又不是个很能交际的人,他和[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]何以能一见如故呢?
UT;NQs(u k8X9o&A T5n2l;KuB
  首先,他们都是从外省来京求发展的。[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]是浙江绍兴人,19岁到上海半工半学,1906年到北京②,无人识,卖画生意萧条。后得金城和恩师[/size][url=http://wuchangshuo.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]吴昌硕[/color][/size][/url][size=3]的提携,将他介绍给画界友人,[/size][url=http://wuchangshuo.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]吴昌硕[/color][/size][/url][size=3]还为他撰写了书画、篆刻润例。于是,他逐渐在北京站住了脚,跻身于知名画家的行列。[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]从湖南到北京来,也像[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]一样出身下层,初到北京时的遇际也很有些相似,不免有惺惺相惜之感。此外,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]深受[/size][url=http://chenshizeng.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈师曾[/color][/size][/url][size=3]赏识,[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]与[/size][url=http://chenshizeng.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈师曾[/color][/size][/url][size=3]为好友,与好友之友成为朋友,就更加自然了。
1~$Wm2]^Y
!G{n b1PVQ?T   再者,他们有着约略相同的艺术观点、爱好和艺术追求。[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]得[/size][url=http://wuchangshuo.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]吴昌硕[/color][/size][/url][size=3]亲授,在绘画上追求苍拙、厚重和古艳的风格。[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]在北京实行“衰年变法”,也以[/size][url=http://wuchangshuo.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]吴昌硕[/color][/size][/url][size=3]为主要学习对象,由八大式的简逸转为[/size][url=http://wuchangshuo.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]吴昌硕[/color][/size][/url][size=3]式的浑朴厚重。他们还都推崇八大山人和[/size][url=http://shitao.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]石涛[/color][/size][/url][size=3],都临摹他们的作品,都佩服他们特立独行的创新精神。白石上世纪20年代变法期间的作品,受到某些北京画家的讥讽,说他的画如“厨夫抹灶”,但[/size][url=http://chenshizeng.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈师曾[/color][/size][/url][size=3]和[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]却理解他、支持他。这使[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]大有知遇之慨。+FV@A,U(D7`

3G(L#O JjlC!m   对于清代以来的“正统派”绘画,他们也有着相同或相近的观点。[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]说:“阅前朝巨家之山水,以恒河沙数之笔墨,仅得匠家刻板而已。后之好事者,论王石谷笔下有金刚杵,殊可笑倒吾侪。”[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]说:“四百年来画山水者,余独喜玄宰(董其昌)、阿长([/size][url=http://shitao.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]石涛[/color][/size][/url][size=3]),其余虽有千岩万壑,余偿以匠家目之。”他们的观点多么相似!白石诗句“一笑前朝诸巨手,平铺细抹死功夫。”与[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]说“前朝巨家山水仅得匠家刻板而已”完全是一个意思。这些十分相近的艺术观念,正是将他们紧密相联的内在力量。[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]让自己最有绘画天赋的三子齐良琨(字子茹)拜[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]为师,便是他们友谊的证明,也表明了[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]对[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]艺术的认同。/u)sP3EY

;Tu+Q#G*^ s7uxe   有了这样共同的思想基础,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]与[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]交往的40年中,才能不断地在艺术上相互切磋、相互鼓励。[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]在1932年作《英雄独立》题:“余年七十矣,未免好学。一昨在[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]处见朱雪个画鹰,借存其稿,从此画鹰必有进步。”③1941年[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]又依此稿本画鹰,甚为满意,自藏家中,至1950年赠送毛泽东。此是后话。从这段题记中可知,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]和[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]都喜欢八大山人画的鹰,齐从陈处借存的画稿,或为[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]临画的,也未可知。两人关系之密切可见一斑。.k5^y&Bu jb

-d.^ qu a,Bd)X[b   [/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]与[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]又多有合作或互为题句的作品流传于世。如1924年[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]画荷,1926年[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]补成的《荷凫图》,形象简洁而生动,笔力苍劲,墨晕浑厚,如出一人之手。其疏简传神颇得八大山人之趣,其拙朴厚重又有缶翁之致。正因有共同的爱好和师法,熟悉彼此的笔法,才能合作得如此天衣无缝。
@R#UG9h ;Z2x3xqmg~#V;}0h
  又如1945年合作的《挖耳图》,[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]画掏耳罗汉,题曰:“白石老人八十五岁时用七十岁后自造稿。”[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]补山石,题曰:“白石翁写罗汉奇逸孤冷,神似雪个,近人不能为也。乙酉元旦半丁补成。”白石所作罗汉席地而坐,一只眼半闭着,似乎正掏到痒处,神情毕现,质朴而幽默。[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]画的山石以勾为主,笔意简洁,尽量靠近齐氏的白描风格。而半丁对白石人物的高度评价,也是由衷而发。
X X q kL? Nf
}a6V]| _G e   在[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]的另一张画作《长年大寿》,(画鲶鱼、乌龟),④有[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]两处题跋,其一曰:“苍龟生中山,墨笔尤可宝。仁者获此物,千载长不老。此老下笔力能扛鼎,画虫鱼粗写细钩,历历如生。可谓超绝古今,非近人所能梦见。”其二曰:“渴墨水,大点子,谁能领此意?余少时遇苍石,一快,老年见白石,又一快。阅之醒目、醒目。半丁又记。”白石此图无年款,图中[/size][url=http://xiaohe.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]萧和[/color][/size][/url][size=3]张伯英的题跋是1940年,[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]的题跋应在同年或稍晚。是时正值[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]艺术创作的高峰期,其作品鲜活的生命力,图式语言的纯熟、精到,正如[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]所言“超绝古今”。 可见[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]在他心目中的地位是很高的。 Vxtm0?vY'fJ/h
CG u~0I
  今天,[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]与[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]都已驾鹤西去,但他们这种互尊互信两相诚,如山如水的情谊却与世长存。
*O/[*p`Q9R!] (作者为首都师范大学美术学院副教授)
wm[ er0w0m U
]V T-Q\"Q1|u   注释:,L\7@#KP&_
①转引自朱京生著《中国名画家全集·[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]》第251页。河北教育出版社,2002年,石家庄
]n{+s k*{ u+vUK ②关于[/size][url=http://chenbanding.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]陈半丁[/color][/size][/url][size=3]到北京的时间有不同的说法,笔者从朱京生说。
'V)u$mh1Vt2u4v0g'J ③此图刊王大山主编《[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]画海外藏真》第67页。荣宝斋(香港)有限公司,1994年,香港。E*y i_?Au
④郎绍君著《[/size][url=http://qibaishi.artron.net/][size=3][color=#3d5a83]齐白石[/color][/size][/url][size=3]的世界》第383页。义之堂文化出版事业有限公司,2002年,台北。 P'XEd7Ge ~ TB

L!g4RD p$rJ.w [/size];q2{*X'?[+Eq
[/td][/tr]
a-{6iiF [/table]  *B4[.\ |:I;wcD
 

页: [1]

Powered by Archiver 7.2  © 2001-2009 Comsenz Inc.